2026 is het Jaar van de Vrijwilliger. In het kader daarvan besteden we elke maand aandacht aan een andere vrijwilligersfunctie binnen de KNWU en de wielersport. Want, onze sport kan niet bestaan zonder vrijwilligers. Deze maand: de onmisbare rol van het jurycorps.
Zonder vrijwilligers geen koers, dat hoor je vaak. Tot die groep mag je ook gerust de juryleden rekenen die tegen een kleine (onkosten)vergoeding een aantal uren van hun vrije tijd steken in het eerlijk laten verlopen van de wedstrijden onder de vlag van de KNWU. En wat hun functie ook is, ze zijn bevlogen, enthousiast en hebben hard voor de zaak. En… ze zoeken collega’s.
Patrick Knoben zit regelmatig met zijn neus bovenop de koers in wegwedstrijden. Daar waar de auto van zijn collega-juryleden nog niet veilig naar de koplopers in de wedstrijd kan bewegen, verplaatst de motorordonnans zich dankzij zijn motorrijder behendig naar de vluchters. En als het veilig kan, hoort iedereen in de karavaan binnen no time welke renners het gewaagd hebben weg te springen.
"In deze functie ben ik de oren en ogen van de wedstrijdleider en diens assistent. Ik informeer hen over wat er voorin de wedstrijd gebeurt. Wie is er mee in de kopgroep? Wat zijn de tijdsverschillen? Is er een dokter nodig na een val? Ik ben dan de eerste verbinding. En ja, in die functie zie ik de ontwikkelingen in de koers echt voor mijn ogen gebeuren." Zelf heeft hij een motorrijbewijs, maar dat is geen vereiste. "Mijn motard doet het sturen en anticiperen, ik stuur hem of haar aan en geef alle informatie door. We zijn momenteel nog maar met globaal één ordonnans per regio. Dus we zijn zeker aan versterking toe. Ik kan het iedereen aanraden: het is een mooi vak. Ik persoonlijk vindt dit de meest aansprekende functie in het jurykorps."
Van oudsher hoort bij deze functie ook het beheer van de radioset. "Voor mij een logisch proces. 's Morgens voorzie ik alle auto’s in de wedstrijd van de communicatiemiddelen die nodig zijn voor overleg en instructies tijdens de koers. Daarna spring ik op de motor voor mijn rol als ordonnans. Daarna bouw ik alles weer uit. Natuurlijk zou het fijn zijn als mensen die dubbelrol op zich willen nemen, maar het is niet een verplichting. We zoeken mensen die ons komen helpen, ook in één van die twee rollen."
"Samen iets van maken"
Roxanne Louwagie vervult in een wegwedstrijd ook regelmatig een andere rol, maar de meeste mensen kennen haar toch wel in haar rol als uitslagenverwerker. "Nadat ik zelf gefietst had, wilde ik graag iets voor de sport terug doen. Tien jaar geleden begon ik daarmee en aanvankelijk zat ik vaak bij de rugnummeruitgifte. Maar vijf jaar geleden kwam deze functie op mijn weg om met behulp van MYLAPS en de bijbehorende transponders te zorgen voor een perfecte uitslag. Wat mij daarin aanspreekt? Toch vooral dat je op voorhand daar al mee bezig gaat, zodat je bepaald niet blanco op de wedstrijd komt. Je bekijkt de inschrijvingen en gaat na of alle teams zijn aangemeld met de juiste renners, later zet je bijvoorbeeld de reserves door naar een plaats op de startlijst. En verder is het van belang om te weten welke zaken er verder nog spelen rond de uitslag die dag, denk aan een competitie of klassement die van toepassing zijn. Als je op voorhand alles goed geregeld hebt, maak je je werk tijdens de wedstrijd zelf een stuk eenvoudiger. Na afloop maak je samen met het jurylid en de aankomstrechter de uitslag op."
Door het gebruik van transponders is die functie veranderd. "Waar een paar jaar geleden soms tot de helft van de renners dit niet goed voor elkaar had, heb je nu nog met maximaal een tiental te maken. En als ze dat tijdig door hebben, kunnen ze bij mij ook een transponder huren die dag. Omdat het ook niet altijd onwil is, proberen we renners zonder werkende transponder er wel tussen te plaatsen in de uitslag. Maar als iedereen het maximale doet om de zaken voor elkaar te hebben, kunnen we met z’n allen wel sneller tot een uitslag komen. We moeten er samen wat van maken, de renners en de juryleden. Het is een uitdagende functie waar zeker extra handen nodig zijn. Met een op handen zijnde modernisering van het programma dat de uitslagen verwerkt, wordt het werk ook eenvoudiger. Ik kan het zeker aanraden."
Ruimte voor zij-instromers
Een heel andere tak van de wielersport waar veel leden van de KNWU in uitkomen is BMX. Maar ook daar kan men zeker nieuw bloed gebruiken in het jurykorps, zo deelt Wilbert Kerkhof, één van de vier door de UCI erkende commissarissen die Nederland rijk is. "We kunnen op alle functies altijd mensen gebruiken, maar waar het tekort voor ons het meest nijpend is, is bij de meer verantwoordelijke functies. Je ziet dat mensen snel betrokken raken via de club bij meer laagdrempelige rollen, zoals het veilig houden van het parcours en het helpen bij de start- en uitslagenprocedures. Maar de meeste juryleden zetten vervolgens niet de stap naar de posities waar je echt beslissingen neemt. Dat zijn natuurlijk ook taken waar je ook wel eens als vrijwilliger de discussie met rijders, begeleiders of ouders moet aangaan over waarom je een beslissing hebt genomen. En soms gebeurt dat op een niet zo constructieve manier. Belangrijk is het voor het jurykorps dat we elkaar steunen in de beslissingen die namens het korps worden genomen. Maar over het algemeen kun je ook zeggen dat het toch belangrijk is dat juryleden die verantwoordelijkheid wel nemen, simpelweg om een kerntaak van jureren te garanderen: eerlijke sport. Daar horen ook fouten bij soms, dat is de menselijke component. Maar we kunnen eigenlijk niet hebben dat we maar zo weinig juryleden in de functies hebben waar je moet staan voor een bepaalde beslissing. Als mensen ziek worden of door hun werk geen tijd meer hebben om dit werk te doen, is de groep waar we nu mee draaien in die beslissende juryrollen eigenlijk te klein. Dat zou echt ruimer mogen."
Kerkhof is daarom blij dat er een nieuwe wijze van werving voor de functies bijkomt. "Op dit moment is het altijd zo dat je helemaal onderaan de ladder begint en zo doorgroeit naar de aansturende functies. Maar we kijken nu ook naar de mogelijkheid zij-instromers direct meer verantwoordelijkheid te geven. Voor mensen die nu terugdeinzen voor dat lange traject van niveau één naar drie, waarbij je begint met een vlag in een bocht van een clubparcours. En dan via meerdere functies doorgroeit naar een secretaris of wedstrijdleider. Maar liever direct een meer aansturende rol krijgen. Dat traject is alleen geschikt voor mensen die al een bepaalde ervaring op een ander terrein op hebben gedaan in de sport. Maar wellicht kunnen we zo wel de tekorten te lijf gaan."
"Mag ook alleen op de baan komen jureren"
Richard Vermeeren is net terug van het EK Baanwielrennen. In deze discipline kan het Nederlandse wielrennen zeker ook nog juryleden gebruiken. "We hebben momenteel 25 juryleden die we bij baanwedstrijden in Nederland kunnen inzetten. Als we een NK Duur en Sprint houden aan het einde van het kalenderjaar heb ik daar al vijftien mensen van nodig. Dat geeft wel aan dat we vrij krap bezet zijn. En dat terwijl we het over een heel dynamische tak van de wielersport hebben, die we allemaal steeds beter zijn gaan kennen door de successen van mensen als olympisch kampioen Harrie Lavreysen en wereldkampioene Hetty van de Wouw. In een avondprogramma heb je eigenlijk elk kwartier een nieuwe finale en de afwisseling in onderdelen is enorm. Dat geldt ook voor de variatie in taken. Bij een sprintwedstrijd let je als jurykorps op heel andere zaken dan bij een puntenkoers of een individuele achtervolging. Het mooie is ook dat we in Nederland veel variëren in taken. Eigenlijk rouleren we constant zodat je niet de hele dag bijvoorbeeld het rondenbord bijhoudt, de videobeelden bekijkt of de materiaalvereisten controleert. Dat zorgt er ook voor dat je eenvoudig voor een collega kunt inspringen en het maakt ons minder afhankelijk van één bepaald jurylid. Al blijft het dus mager qua bezetting."
Vermeeren ziet dat veel juryleden op de baan voortkomen uit het jurykorps van de weg, veruit de grootste discipline in het wielrennen. "Maar als je alleen bij het mountainbiken of in dit voorbeeld alleen baanwielrennen wilt jureren moet dat natuurlijk ook kunnen. De Nederlandse baankalender loopt van midden oktober tot eind februari. Als je uit die periode genoeg voldoening haalt, eigenlijk alleen het baanwielrennen interessant vindt en/of in de zomer door een drukke agenda niet kunt of wilt jureren, kan dat ook een prima oplossing zijn om alleen wedstrijden op de piste te jureren. Wij hebben altijd behoefte aan nieuwe mensen, dus je aanmelding is welkom. We werken met een hechte groep vaste mensen, je zit op de baan altijd droog en houdt je schoenen vrij van modder en je maakt onderdeel uit van een unieke ambiance waarbij je met alle betrokken partijen op één middenterrein zit. Baanwielrennen is dynamisch in alle opzichten."
