2026 is het Jaar van de Vrijwilliger. In het kader daarvan besteden we elke maand aandacht aan een andere vrijwilligersfunctie binnen de KNWU en de wielersport. Want, onze sport kan niet bestaan zonder vrijwilligers. Deze maand: de steeds belangrijkere rol van motorbegeleiders.
Omdat steeds minder uren beschikbaar zijn voor politiebegeleiding van wielerklassiekers, is de wielersport zich in een snel tempo aan het ontwikkelen om in een nieuw kader wedstrijden van een bepaalde lengte mogelijk te blijven maken. Deels door meer op omlopen te organiseren, maar ook door de wedstrijden te laten begeleiden door steeds beter opgeleide Motor Begeleiding Teams (MBT’s). Zo wil de KNWU met dank aan deze teams de wielersport op de weg ook in de toekomst mogelijk blijven maken.
Henk van Beusekom hoorde – toen nog als manager sport– in 2003 al voor het eerst intern de oproep meer op omlopen te organiseren. Waar dat aanvankelijk nog tot veel verzet leidde, moet hij – nog altijd belast met dit onderwerp– nu constateren dat deze toekomstschets van toen nu de harde realiteit is geworden. "In 2018 begon de politie met het inperken van het aantal uren dat men wielerwedstrijden wilde begeleiden. De huidige situatie zal niet veel ruimte meer laten voor begeleiding van klassiekers, vorig jaar al werd door de NAVO-top gekozen voor een beperkt aantal evenementen dat nog wel op de Landelijke Eenheid mocht rekenen."
Opleiding vrijwillige motorbegeleiders
Hoewel er de hoop is dat er in 2026 weer meer mogelijk is in vergelijking met 2024, weet Van Beusekom ook dat de situatie in de toekomst dichter bij het 2025-scenario zal liggen dan bij de mogelijkheden die hoorden bij het begin van deze eeuw. "Daarom zijn de afgelopen jaren flinke stappen gemaakt met het opleiden van vrijwillige motorbegeleiders, die voor hun werk wel een onkostenvergoeding ontvangen. Inmiddels hebben we acht Motor Begeleiding Teams (MBT’s) die werken met goed opgeleide motorrijders die ook gecertificeerd beroeps verkeersregelaar zijn. Samen met de politie is gezocht naar een uniforme werkwijze die we hebben vastgelegd in een handboek 'Profielbeschrijvingen Motorverkeersregelaaren' die nu bij de opleiding hoort. Op deze manier krijgen we mensen de weg op die weten wat ze doen en dat ook op een eenduidige manier doen, zodat renners, begeleiders maar vooral andere verkeersdeelnemers weten waar ze aan toe zijn. Het grote verschil met de politie is dat zij mensen stilzetten terwijl zij niet op hun motor zitten, maar een punt beveiligen."
"[Een koers organiseren] Dwars door een dichtbevolkt gebied met een intensief gebruikt verkeersnetwerk wordt in ons land nu eenmaal steeds lastiger. Met politie, maar zeker zonder."
Nieuw format wielerkoersen zorgt voor betere waarborging veiligheid
Door meer op omlopen te organiseren, worden verkeersstromen minder gehinderd door de sport en wordt meer de ruimte opgezocht waar dat kan. Bovendien wordt de zorgplicht op het gebied van veiligheid nu beter gewaarborgd. Van Beusekom: "Maar ook bij de politie zie je dat men liever niet wil dat op- en afritten van snelwegen worden geblokkeerd door de koers en dat er met hoge snelheid door 30 kilometerzones wordt gereden. Er is veel meer oog voor de maatschappelijk impact." De afgelopen jaren zorgden bovendien op veel plekken motorbegeleidingsteams voor de begeleiding van de wedstrijden. Dat verliep over het algemeen zeer goed. "De NIBC Tour of Holland-etappe door Limburg was een uitzondering daarop, maar ook een goed leermoment voor organisatoren, de MBT’s maar ook voor ons. Dwars door een dichtbevolkt gebied met een intensief gebruikt verkeersnetwerk wordt in ons land nu eenmaal steeds lastiger. Met politie, maar zeker zonder."
Peter Smans van Motor Begeleidings Team Zeeland kreeg met zijn vrijwilligers onlangs nog een 'Zeeuws compliment' van de provincie voor het begeleiden van onder meer de ZLM Tour en de Omloop van Borsele. Smans merkt dat veel van de motorrijders heel bevlogen zijn. "Natuurlijk is het mooi om ter plekke al dankbaarheid te krijgen dat je een evenement mogelijk helpt maken, dat Zeeuws compliment is daarom ook een leuk gebaar. Voor iedereen bij ons team is zo’n wielerdag leuk omdat je de wedstrijd van dichtbij beleeft en dat geen dag hetzelfde verloopt. De plannen zijn altijd solide, maar toch moet je soms anticiperen. Je weet nooit wat je tegenkomt. Dat is een uitdaging en het geeft veel bevrediging als het weer gelukt is. We hebben dan ook weinig verloop, veel mensen willen de volgende keer zo weer meedoen als er een wielerevenement georganiseerd wordt."
Mix tussen politie en vrijwillige motorbegeleiding
Feitelijk liepen de Zeeuwen drie decennia geleden al voor de muziek uit. Smans: "Wij waren in 1995 zover dat we – in samenspraak met de politie – de lat wat hoger wilden leggen voor onze begeleiders. Zo willen we dat ze regelmatig laten zien over de vereiste motorvaardigheden te beschikken. Ieder jaar worden zij verwacht op één van de twee cursusdagen waar zowel theorie als praktijk aandacht krijgen. Om zeker te zijn dat iedereen alles nog scherp heeft." In totaal heeft dit MBT zeventig leden, waarvan veertig begeleiders zeer regelmatig van de partij zijn. "Je hebt mensen die zich voor vijf dagen opgeven, maar ook mensen die alle veertig evenementen doen. De harde kern van onze club tekent toch al snel voor minimaal 15-20 dagen."
Smans ziet na al die jaren de wielerwereld snel omschakelen. "Zonder politie is het voor ons haast onmogelijk om echt stad-tot-stadwedstrijden te begeleiden, maar omlopen gaan ons prima af. Zoals we vorig jaar nog toonden met onze inzet bij het wielerweekend in Gilze en de Omloop der Kempen." Toch zou hij er voorstander van zijn een mix te krijgen in de begeleiding. "Als je twee motoragenten hebt, kun je bij sommige mensen toch net even wat meer gezag afdwingen. In Limburg werd al gewerkt met zo’n mix en dat zou natuurlijk de politie veel mankracht schelen. Wij kunnen dan ook wat minder mensen af, wat weer goedkoper is voor de organisatoren, de kosten voor de organisaties komen bij een grote wielerkoers al snel op 100-125 euro per motorrijder. Heb je dan veertig man te betalen, dan loopt dat natuurlijk wel op."
Motor Begeleidings Team Zeeland en alle andere MBT´s kunnen altijd vers bloed gebruiken. Wil je een bijdrage leveren aan de beveiliging van wielerwedstrijden, ben je een vaardig motorrijder met verantwoordelijkheidsgevoel? Meld je dan aan via clubs@knwu.nl.
